Στο τελευταίο σημείωμά μας αναφερθήκαμε κυρίως πως η εργασία έχασε και χάνει διαρκώς σημαντικό έδαφος από εκείνο που είχε κερδίσει με αγώνες και θυσίες άνευ προηγουμένου. Η μείωση των εισοδημάτων τόσο στην ευρωζώνη, όσο και στην ίδια τη χώρα μας είναι το πρώτο και το πλέον απτό παράδειγμα της παγκοσμιοποίησης, η οποία οδήγησε με «στημένους» κανόνες τους κρατούντες να υποκύπτουν στη θέληση των κραταιών και να υιοθετούν τα υποδεικνυόμενα πρότυπα! Στο ίδιο μοτίβο θα συνεχίσουμε και σήμερα, με τη διαφορά μιας σοβαρής διαφοροποίησης του γενικευμένου κανόνα που θέλει συσσώρευση πλούτου για τους κραταιούς, αλλά και ταυτόχρονα μερικούς κανόνες που αντιτίθενται με την ίδια την ιδέα της παγκοσμιοποίησης, που ναι μεν θέλει να μειώνεται ο πλούτος προς την εργασία, αλλά όχι με «οριζόντιο» τρόπο, αλλά με μορφές προστασίας προς τα κράτη που κυριαρχούν στο παγκόσμιο εμπόριο.
O βασικός «ανταγωνιστής» του κεφαλαίου είναι ο παράγοντας εργασία. Όταν λοιπόν τους κανόνες λειτουργίας του συστήματος αυτού τους επιβάλει το κεφάλαιο, μόνο οι αγώνες των εργαζομένων αντιμετωπίζουν τη δυσαρμονία. Αυτό λέει στην ουσία το άρθρο που επεξεργαστήκαμε στο τελευταίο σημείωμά μας, με βάση το οποίο φαίνεται ότι «στην ευρωζώνη ο καθένας έχει μια δουλειά, αλλά κανείς δεν έχει καλό επίπεδο διαβίωσης1». Αναφερθήκαμε λοιπόν στη μείωση της ανεργίας, αλλά όχι γιατί υπήρξαν θέσεις απασχόλησης, αλλά γιατί δημιουργήθηκαν θέσεις μερικής απασχόλησης. Μάλιστα φαίνεται ότι το γεγονός αυτό συνδυάζεται πλήρως με την ύπαρξη θέσεων εργασίας χαμηλής ποιότητας. Όπως λένε και στον τόπο μας, δεν υπάρχουν εργοστάσια που να καπνίζουν οι καπνοδόχοι τους, υπάρχουν όμως ψησταριές που καπνίζουν οι καπνοδόχοι τους.
Φαίνεται λοιπόν ότι η μελέτη της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας φανερώνει ότι ακριβώς έδειξαν και άλλες παρόμοιες μελέτες και έρευνες από την Bank of America Merrill Lynch (BAML), που είχαν δείξει ότι ένα μεγάλο μέρος της δημιουργίας θέσεων εργασίας κατά τα τελευταία χρόνια έχει επικεντρωθεί στις θέσεις εργασίας «υποβαθμισμένης ποιότητας». Αυτό σημαίνει θέσεις προσωρινής χαμηλής ειδίκευσης, αλλά μεγάλης ευελιξίας, που αποκαλείται συχνά η «Οικονομία του ποδαριού». (θυμηθείτε τα χιλιάδες καφενεία που ανοίγουν και στον τόπο μας, τους ντελιβεράδες, και άλλα παρόμοια) που έχουν αντικαταστήσει σε όλους τους τόπους υγιείς θέσεις απασχόλησης.
Γιατί είναι αυτό σημαντικό;
Η αγορά εργασίας στη ζώνη του ευρώ, αλλά και στις ΗΠΑ και το Ηνωμένο Βασίλειο διαπιστώνεται ότι από την οικονομική κρίση, περιγράφεται με τη φράση «εργασία αρκετή, αλλά των μισθών κακή» που σημαίνει ότι έχει μειωθεί και εξακολουθεί να μειώνεται το μέρος των αμοιβών της εργασίας. Πρόσφατα, ο Edward Luce, συντάκτης για τις ΗΠΑ και σχολιαστής των Financial Times, είχε κάνει την ίδια παρατήρηση υπενθυμίζοντας ότι σύμφωνα με τα στοιχεία από εταιρεία συμβούλων, περισσότερα από 160 εκατομμύρια δυτικοί εργαζόμενοι, απασχολούνται σήμερα σε δουλειές του ποδαριού. Αυτό υιοθετεί νέους όρους όπως ο όρος «οικονομία του ποδαριού». Σταδιακά, λοιπόν καθώς εκατομμύρια Γάλλοι, Βρετανοί, Αμερικανοί και άλλοι Δυτικοί καλούνται να αντικαταστήσουν τα επόμενα χρόνια την «εξασφαλισμένη» απασχόλησή τους με μια σύνταξη που οδηγεί σε μείωση του μέχρι σήμερα επιπέδου διαβίωσής τους. Αφήστε ότι για τη χώρα μας, οι πενιχρές συντάξεις ζουν οικογένειες κατιόντων ανέργων!
Καθίσταται λοιπόν ξεκάθαρο πλέον ότι εντείνονται οι ανασφάλειες σχεδόν ολόκληρης της μεσαίας τάξης, την οποία παραδοσιακά προστάτευε το δυτικό κράτος, από τις αντιξοότητες της αγοράς, αλλά αποσύρεται όλο και περισσότερο από το ρόλο αυτό. Αποτέλεσμα αυτής της διάβρωσης της μεσαίας τάξης είναι η άνοδος του λαϊκισμού στην ΕΕ και πρέπει να προσεχθεί ιδιαίτερα αυτό το γεγονός είναι ίσως μία από τις συνέπειες αυτής της διάβρωσης της μεσαίας τάξης που έχει και επώνυμους υπεύθυνους.
Η πίεση που ασκείται στον παράγοντα εργασία επιτρέπει την ανάπτυξη μεθοδολογίας ανταγωνιστικών οικονομιών. Όπως αναφέρεται και στην ανακοίνωση της Κομισιόν «περίπου το ένα τρίτο του εθνικού μας εισοδήματος προέρχεται από εμπορικές συναλλαγές με τον υπόλοιπο κόσμο. Λόγω της ανάπτυξης των υπερπόντιων αγορών οι ευρωπαϊκές εξαγωγές αυξήθηκαν και στηρίζουν καλύτερα αμειβόμενες θέσεις εργασίας. Ειδικευόμενες σε ό,τι κάνουν καλύτερα, οι χώρες μπορούν να έχουν μεγαλύτερη παραγωγή με μικρότερο κόστος, πράγμα που έχει ως αποτέλεσμα την τόνωση της αγοραστικής δύναμης των καταναλωτών. Οι άνθρωποι ταξιδεύουν, εργάζονται, μαθαίνουν και ζουν ελεύθερα σε διάφορες χώρες. Επικοινωνούν μεταξύ τους μέσω του διαδικτύου και ανταλλάσσουν ιδέες, νοοτροπίες και εμπειρίες».
Μάλιστα, η ανακοίνωση της Κομισιόν υποστηρίζει ότι η παγκοσμιοποίηση έβγαλε εκατοντάδες εκατομμύρια άτομα από τη φτώχεια και έδωσε τη δυνατότητα στις φτωχότερες χώρες να καλύψουν χαμένο έδαφος, και ότι «Η παγκοσμιοποίηση, συνεπάγεται και προκλήσεις. Πολλοί Ευρωπαίοι ανησυχούν ότι οδηγεί σε ανισότητες, σε απώλεια θέσεων εργασίας, σε κοινωνική αδικία ή σε υποβάθμιση των συνθηκών σε ό,τι αφορά το περιβάλλον, την υγεία ή την ιδιωτική ζωή. Επίσης, ορισμένες φορές αισθάνονται ότι απειλούνται η ταυτότητα, οι παραδόσεις και ο τρόπος ζωής τους. Οι ανησυχίες αυτές πρέπει να γίνουν αποδεκτές και να αντιμετωπιστούν». Η τιθάσευση της παγκοσμιοποίησης, μεταξύ άλλων, αποτελούν βασικές προτεραιότητες της παρούσας Επιτροπής.
Σημαντικό γεγονός αποτελεί και η συνέπεια ορισμένων νεοφιλελεύθερων φεντεραλιστών, όπως του Γκύ Φέρχοφσταντ, πρώην πρωθυπουργού του Βελγίου, ο οποίος σε πρόσφατη έκδοση βιβλίου του με τίτλο «Ευρώπη Τελευταία ευκαιρία: Γιατί τα ευρωπαϊκά κράτη πρέπει να φτιάξουμε μια καλύτερη Ένωση»2 επισημαίνει, μεταξύ άλλων, τα εξής:
• η Ευρώπη διέρχεται τη μεγαλύτερη κρίση μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο.
• ο κατάλογος των δεινών μοιάζει ατελείωτος: η εξάπλωση της οικονομικής κρίσης με όξυνση τη μεσογειακή Ευρώπη,
• που έχει παραλύσει την Ελλάδα και οδηγείται ως σφήνα μεταξύ της Βόρειας και της Νότιας Ευρώπης
• με τρομοκρατικές επιθέσεις στο Παρίσι, Κολωνία, Βρυξέλλες, και Νίκαιας
• με αυξανόμενη επιθετικότητα από τη Ρωσία στην Ουκρανία και τα κράτη της Βαλτικής,
• και τους πρόσφυγες να προσπαθούν τη διαφυγή τους από τον πόλεμο.
Αλλιώς θα πρέπει να παραδεχθούμε ότι η αδυναμία της Ευρωπαϊκής Ένωσης να χειριστεί οποιαδήποτε από αυτές τις καταστροφές ήταν η κινητήριος παράγοντας στην ψήφο να φύγει η Μεγάλη Βρετανία και ίσως να ακολουθήσουν και άλλες χώρες.
Αλλά και η επανεμφάνιση ακροδεξιών ναζιστικών και φασιστικών δυνάμεων, που ξεκάθαρα πλέον καπηλεύονται έναν άκρατο λαϊκισμό επαληθεύει εκείνους που πιστεύουν ότι η παγκοσμιοποίηση είναι ο προθάλαμος της Δημοκρατίας της Βαϊμάρης, με το αυγό του φιδιού να γεννιέται και να ξεπετάγεται φανερά πλέον από το σαθρό κέλυφός του
1. https://fr.express.live/2017/05/10/zone-euro-chomage-emploi-salaires/
2. https://www.waterstones.com/book/europes-last-chance/guy-verhofstadt/9780465096855